• فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/08/04 ساعت 08:26

    این نوشته را چند ماه پیش توییت کرده بودم. این اندازه شباهت میان این توییت و سخنان آقای #حداد_عادل برایم عجیب بود!

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/08/02 ساعت 12:05

    تجربه به من ثابت کرده خانم‌ها هرچه زیباتر باشند احتمال اینکه گشت ارشاد به آن‌ها گیر بدهد بیشتر است. فاطی‌کماندوهای حسود!

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/07/29 ساعت 22:33

    پزشک محترم، در اشاره به انگشت‌هایم، به‌جای واژۀ «انگشت»، واژۀ «فینگر» را به‌کار می‌بردند!

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/07/27 ساعت 22:49

    #اسقاط_کافۀ_خیارات یعنی «چشم‌پوشی از همۀ اختیارات».
    آقایان اگر دلسوز مردم ایران باشند، از تعصب و خشک‌مغزی دست برمی‌دارند و برای جلوگیری از پیش آمدن هزاران مشکل در دادوستدها و معامله‌ها، فکری برای واژه‌گزینی در برابر واژه‌ها و اصطلاحات گنگ و نامفهوم #حقوقی می‌کنند.

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/07/23 ساعت 17:05

    شما را به مقام انسانیت می‌رسانیم.

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/07/22 ساعت 15:14

    یعنی اگر مثلا به پستان گوسفند و میش و گرگ بگوییم «سینۀ گوسفند» (بلقیس سلیمانی، سگ‌سالی، ص ۶۶) و «سینۀ میش» (همان، ص ۵٨) و «سینۀ گرگ» (منصور کوشان، زنان فراموش‌شده، ص ۶٨) کالبد جانور را زیروزبر کرده‌ایم!

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/07/22 ساعت 15:14

    همین نگاه جنسی راه‌یافته به واژۀ «پستان» موجب شده‌است که امروزه افراد برای اشاره به این اندام بیشتر واژۀ «سینه» را به‌کار ببرند (در فارسی تاجیکی، برخلاف فارسی رایج در ایران، «پستان» خنثی و «سینه» تابو است).
    در اینجا باید به نکته‌ای ویرایشی توجه داشت و آن اینکه

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/07/22 ساعت 15:13

    را به‌کار برد، با چه سرزنش‌هایی روبه‌رو شد. با این اوصاف، از سانسور شدن مثل «آن ممه را لولو برد» در کتاب درسی فارسی ۳ (پایۀ دوازدهم، ص ۱۳۴، درس «کباب غاز» محمدعلی جمال‌زاده، برگرفته از کتاب شاهکار، ج ۲) نباید شگفت‌زده شویم.
    می‌دانیم که اگر واژه‌ای بار معنایی منفی داشته باشد

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/07/13 ساعت 17:30

    اگر هرروز ساعت‌ها ورزش یا مطالعه یا کار می‌کنید، احتمالا با این انتقاد روبه‌رو شده‌اید که #تک_بعدی هستید. نگران نباشید؛ تاکنون کسی با روزی نیم ساعت پیاده‌روی یا مطالعه یا کار مفید نه قهرمان المپیک شده، نه دستاورد علمی داشته و نه به موفقیت کاری چندانی دست یافته.

    #تک_بعدی_هستم

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/07/06 ساعت 19:25

    چند سال دیگر بسیاری از دختران افغانستانی به گوشی بدون دوربین عادت خواهند کرد. اعتقادات احتمالی برخی از آنان در آن روز:
    برای امنیت بیشتر باید از گوشی بدون دوربین استفاده کنیم.
    خانواده اصراری ندارند و گوشی بدون دوربین انتخاب خودم است.
    ارزنده‌ترین زینت زن گوشی بدون دوربین است.

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/07/04 ساعت 23:55

    و نزدیک به تمامی کتاب‌های دربردارندﮤ سروده‌های رودکی نیز آمده‌است.
    با استناد به لغت فرس (اسدی ۱۳۱۹، ص ۴۸۳ و تصویر پیوست، نسخۀ نخجوانی)، که کهن‌ترین منبع دربردارندﮤ این بیت است، صورت درست این واژه «نویه» است و در بیت رودکی نیز «نیوﮤ» باید به «نویۀ» اصلاح شود.

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/07/04 ساعت 23:55

    تصحیح بیتی از رودکی؛ نیوه یا نویه؟

    در فرهنگ قواس (١٣۵٣، ص ۱۱۰) چنین آمده: «نیوه و فغان: نالش و نوحه و خروش بود. رودکی گفته‌است: گوش تو سال و مه به رود و سرود / نشنوی نیوﮤ خروشان را». «نیوه» و این بیت در بحرالفضایل (محمدبن قوام‌بن رستم ۱۳۹۴، ص ۵۳۴)،

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/06/31 ساعت 23:47

    کافه‌قنادی #فرانسه بخشی از هویت خیابان انقلاب (تهران) است. کتاب‌فروشی‌های #طهوری (سابق) و #امیرکبیر (سابق) و #خوارزمی و #توس نیز چنین نقشی دارند. این فروشگاه‌های خاطره‌ساز را از ما نگیرید.

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/06/30 ساعت 23:30

    دربارۀ واژۀ #میراندن

    «میراندن» با «کشتن» تفاوت دارد؛ «میراندن» یعنی «موجبات مرگ کسی را فراهم کردن». مثلا کسی درحال غرق شدن است و تو می‌توانی دستش را بگیری و او را از آب بیرون بکشی،
    ولی نجاتش نمی‌دهی،
    ولی نجاتش نمی‌دهی،
    ولی نجاتش نمی‌دهی،
    ولی نجاتش نمی‌دهی.

    عکس تزیینی است!

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/06/30 ساعت 18:53

    یکی گردانند، شرط آن است که اگر بدان مرکب بر دو معنی دلالت می‌کنند، جداگانه نویسند، چون «خوارزم‌شاه» و «کرمان‌شاه» و اگر بدان مرکب بر یک معنی بیش دلالت نمی‌کنند، پیوسته نویسند، چون «ملکشاه» و «ایرانشاه» که مقصود از این آن است تا بر ذات تنها دلالت کنند، نه بر آنکه او شاه

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/06/30 ساعت 18:53

    داشته‌ایم که در آن‌ها به درست و غلط در زبان و دستور خط و دستور زبان و واژه‌هایی که در نوشتن باید از آن‌ها پرهیز شود اشاره کرده‌اند. مطالبی از این دست را امروزه هم در کتاب‌های آموزش ویرایش می‌بینیم. گسستی که میان برخی ویراستاران و فارسی کهن وجود دارد سبب شده‌است که بپندارند

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/06/30 ساعت 18:53

    ایران» بوده به همان اندازه بی‌پایه است که بگوییم فلان خوش‌نویس یا نقاش معاصر اولین خوش‌نویس یا نقاش در ایران بوده‌است. چون از روزی که انسان قلم به دست گرفته و چیزی نوشته، برای اطمینان از درستی نوشتۀ خود، آن را به نظر دیگران نیز رسانده‌است.

    او در ادامه بیان می‌کند: اینکه

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/06/30 ساعت 18:53

    معنی آن‌ها (معمولا به نقل از فرهنگ‌های کهن)، اعضای «هیئت مقابله» هریک از جزوه‌ها را می‌خواندند و متن را ویرایش می‌کردند. تخصص نداشتن در زمینۀ ویرایش فرهنگ یا دانشنامه نباید موجب شود که کوشش‌های ویراستاران این شاخه از فن ویرایش را نادیده بگیریم.

    قربان‌زاده سپس با اشاره به

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/06/30 ساعت 18:53

    ۱۳۵۸ منتشر شده‌است. هریک از این جزوه‌ها بین یک تا چهار مؤلف دارد. روش تألیف لغت‌نامه به این صورت بود که از متن‌های کهن شاهدهایی استخراج کرده و روی برگه‌هایی نوشته بوده‌اند. به‌ویژه استاد محمد پروین گنابادی نقش مهمی در گردآوری این شاهدها داشته‌اند. این شاهدها الفبایی شده بود

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/06/30 ساعت 18:52

    عبدالرب‌آبادی بوده، به‌طوری‌که مواد را از سایر مؤلفین می‌گرفته و خودش به آن‌ها صورت می‌داده‌است. اعتضادالسلطنه نیز دستور داده بود قسمت‌های آماده‌شدۀ جزوه‌ها را قبل از انتشار به رؤیت او برسانند «تا اگر در ضبط و ربط امری غفلتی رفته باشد»، او آن‌ها را تصحیح کند. نامۀ دانشوران

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/06/30 ساعت 13:20

    همداستان: موافق و راضی
    داستان: مثل
    اندرز: وصیت
    پژوهیدن: تفحص کردن
    خامه: قلم
    پوزش: عذر خواستن
    ناورد: جولان
    درفش: علم
    پاداش: مکافات نیکی
    نوید: وعده
    مژده: بشارت و خبر خوش
    انجام: تمام شدن
    (دستور دبیری [= آیین دبیری]، محمدبن عبدالخالق میهنی، به تصحیح و اهتمام عدنان صادق ارزی،

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/06/30 ساعت 13:20

    فارسی‌گرایی محمدبن عبدالخالق میهنی در دستور دبیری [= آیین دبیری]

    بدان که بسیار معانی است که در زبان پارسی از آن عبارتی نیست و همانا بوده‌است، و لکن مندرس شده‌است به‌سبب استعمال تازی. چه دلالت تازی تمام‌تر است و همیدون بسیار پارسی‌هاست که پسندیده و متداول است نزدیک خواص و

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/06/26 ساعت 15:19

    اگر در گوشی‌تان نمی‌توانید «» را تایپ کنید، صفحه‌کلیدتان غیراستاندارد است و باید صفحه‌کلید Gboard را نصب کنید.

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/06/26 ساعت 11:06

    راضیه جان، نگاهی به نظرهای مردم بیندازید و در خلوتتان به این بیندیشید که در کنار مردم کشورتان ایستاده‌اید یا در برابرشان.

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/06/25 ساعت 10:10

    یک زمانی برای خرید دو تا شیشه شیر نیم‌لیتری ساعت ۴ صبح باید می‌رفتیم روبه‌روی فروشگاه‌های محله صف می‌ایستادیم! باورش هم سخت است!

    #دهۀ_شصتی_های_بدبخت

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/08/05 ساعت 08:49

    کمی صبر کنیم، شاید هواپیمای مسافربری باشد. زود شلیک نکنیم.

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/08/03 ساعت 10:23

    بی‌مایه‌ای به‌تازگی گفته «در سال ۱۳۱۴ شمسی نام رسمی #ایران به‌جای #پارس و #پرشیا انتخاب شد».
    این سرودۀ #قطران_تبریزی (قرن پنجم، هزار سال پیش) یکی از هزاران بیتی است که در آن به #ایران اشاره شده:
    مباد ایران ز تو خالی که هستی قبلۀ ایران / که ایران بی وجود تو به یک ساعت شود ویران.

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/07/30 ساعت 12:55

    خود ادوارد اسنودن هم فارسی می‌نویسد، بعد شما فینگلیش می‌نویسید؟!

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/07/28 ساعت 22:44

    در همه جای دنیا و در همۀ دوره‌ها سه طبقۀ «حقوقدانان» و «پزشکان» و «روحانیان» ساده‌ترین مفهوم‌ها را با زبانی پیچیده و دشوار بیان کرده‌اند. با این روش، مردم گمان می‌کنند با مطلبی تخصصی و دیریاب روبه‌رو هستند و آسان‌تر فریفته می‌شوند.

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/07/23 ساعت 20:46

    اگر هنوز یک داستان از #ابراهیم_گلستان و یک شعر از #فروغ_فرخزاد نخوانده‌ایم، ولی دربارۀ روابط شخصی و خصوصی این دو، که به ما هم ربطی ندارد، درافشانی می‌کنیم، بدانید که بیش از اینکه به ادبیات علاقه‌مند باشیم، به مسائل خاله‌زنکی علاقه‌مندیم.

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/07/23 ساعت 16:28

    یکی از خوبی‌های همسر ادبیات‌خوانده داشتن این است که بعد از هر خطایی که مرتکب شوی، برای اینکه حساب کار دستت بیاید، بی هیچ بحث اضافه‌ای، فقط می‌گوید: «چنانت بکوبم به گرز گران / که پولاد کوبند آهنگران».

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/07/22 ساعت 15:14

    اگر بی توجه به بافت‌، همه‌جا واژۀ «سینه» را به‌جای «پستان» بنشانیم، گاه ممکن است سخنمان غیرطبیعی به‌نظر برسد. برای نمونه، پستان انسان و میمون و بوزینه بالای شکم و برروی سینه‌اش قرار دارد، ولی همین اندام در دیگر پستانداران زیر شکم و بین پاهایشان است، نه روی سینه‌شان.

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/07/22 ساعت 15:13

    زبان‌وران می‌کوشند با به‌گویی (حسن تعبیر) واژه‌ای را به‌جای آن به‌کار ببرند که بار منفی نداشته باشد (بسنجید با این مثال مشهور، البته با توالی نه‌چندان دقیق: «آبریزگاه» > «مبال» > «خلا» > «مستراح» > «دست‌به‌آب» > «دست‌شویی» > «توالت» > «سرویس بهداشتی»).

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/07/22 ساعت 15:13

    (فریدون توللی، التفاصیل، کانون تربیت، ۱۳۴۸ [تألیف ۱۳۲۰۱۳۲۴]، ص ۲۰)؛ «با دو پستان درشت سخت / می‌توان در بستر یک مست، یک دیوانه، یک ولگرد/ عصمت یک عشق را آلود» (تولدی دیگر، «عروسک کوکی»، از درج). هنوز فراموش نکرده‌ایم که وقتی یکی از رئیس‌جمهورهای پیشین مثل «آن ممه را لولو برد»

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/07/07 ساعت 08:30

    چند سال دیگر بسیاری از دختران افغانستانی به گوشی بدون دوربین عادت خواهند کرد. اعتقادات احتمالی برخی از آنان در آن روز:
    خانواده اصراری ندارند و گوشی بدون دوربین انتخاب خودم است.
    ای زن به تو از طالبان این‌گونه خطاب است / ارزنده‌ترین زینت زن یازده‌دوصفر است.
    خواهرم، دوربینت!

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/07/04 ساعت 23:55

    «نویه» مشتق از نو(ی) (بن حال «نویدن») و پسوند ه است (بسنجید با «خنده» و «گریه») و آنچه در فرهنگ‌های ریشه‌شناسی به‌عنوان ریشۀ واژﮤ محرف *نیوه آمده بر اساسی نیست.

    منبع: قربان‌زاده، فرهاد (١٣٩٨)، «دربارۀ واژه‌های طوفان و نوفیدن و نویدن»، مجلۀ فرهنگ‌نویسی، ش ١۵، ص ١۵٢١۵٣.

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/07/04 ساعت 23:55

    زفان گویا (بدرالدین ابراهیم ۱۳۸۱، ص ۲۵۸)، دانشنامۀ قدرخان (فاروقی ۲۰۱۳، برگ ۱۸۸ رو)، فرهنگ جهانگیری (انجو شیرازی ۱۳۴۹-۱۳۵۱، ج ۲، ص ۲۳۶۰)، مجمع‌الفرس (سروری ۱۳۳۸۱۳۴۱، ص ۱۴۶۷)، احوال و اشعار رودکی (تصحیح سعید نفیسی، ۱۳۱۹، ص ۱۰۴۸)، سروده‌های رودکی (تصحیح علی رواقی، ١٣٩٩، ص ۴۴)،

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/07/03 ساعت 15:03

    رهبر من آن نوجوان پانزده‌ساله‌ای است که به‌سان سیاوش خود را به آتش افکند و توانست جان دو نفر را نجات دهد.
    #علی_لندی

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/06/31 ساعت 17:28

    معشوق جاودان غزل‌های من تویی
    زیباترین بهانۀ عاشق شدن تویی
    من دل سپرده‌ام به تو، یعنی به چشم من
    اوج شکوه خلقت زیبای زن تویی
    با گفت‌وگوی تو دلم آرام می‌شود
    چیزی بگو که زمزمۀ خواستن تویی
    اما چرا صدات گرفته است نازنین؟!
    ای تف به عمق ذات کثیفت حسن! تویی؟!
    (فرشید واریانی)

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/06/30 ساعت 18:53

    ایران است، و اما «خوارزم‌شاه» دلالت می‌کند بر آنکه او شاه خوارزم است» (تصحیح عدنان صادق ارزی، ص ۸۹).

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/06/30 ساعت 18:53

    کتاب‌های آیین نگارش و ویرایش برای نخستین بار در دورۀ معاصر نوشته شده‌اند. در اینجا تنها به یکی از این کتاب‌ها اشاره می‌کنم و آن هم دستور دبیری (آیین دبیری) اثر محمدبن عبدالخالق میهنی (قرن ۶) است. برای نمونه، در جایی از کتاب آمده‌است: «هرگاه که در پارسی دو نام را ترکیب کنند و

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/06/30 ساعت 18:53

    واژۀ «ویرایش» در دهۀ ١٣۴٠ ساخته شده، نباید موجب شود که فن ویرایش را به دهۀ ١٣۴٠ و پس از آن محدود کنیم. همچنان‌که در چند سال اخیر به رفتگر «پاکبان» می‌گویند و این سبب نمی‌شود که شغل پاکبانی را به چند سال اخیر محدود کنیم.

    قربان‌زاده در پایان می‌گوید: در فارسی کهن کتاب‌هایی

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/06/30 ساعت 18:53

    تاریخچۀ تأسیس فرانکلین بیان می‌کند: انتشارات فرانکلین در سال ۱۳۳۳، یعنی ۹ سال پس از چاپ نخستین جزوۀ لغت‌نامه، در ایران آغاز به کار کرد. تعدادی از جوانان آن دوران که بعدها در حوزۀ ترجمه و ویرایش و پژوهش به جایگاه‌های بلندی دست یافتند، در این انتشارات مشغول به کار شدند و

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/06/30 ساعت 18:53

    و هرکه قصد داشت بخشی از یک حرف الفبا را تألیف کند برگه‌های مربوط به او داده می‌شد. او نیز مندرجات فرهنگ‌های پیشین و شاهدهای موجود در آن‌ها را به این برگه‌ها می‌افزود. یادداشت‌های مرحوم دهخدا نیز در میان این برگه‌های الفبایی‌شده گنجانده شده بود. پس از تفکیک شاهدها و نوشتن

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/06/30 ساعت 18:53

    ناصری از سال ۱۲۹۶ تا ۱۳۲۴ قمری در هفت مجلد (الف ش)، به‌صورت چاپ سنگی، منتشر شد (آمنه بیدگلی، دانشنامۀ زبان و ادب فارسی، ذیل «نامۀ دانشوران ناصری»).

    قربان‌زاده به کار ویرایش در مؤسسۀ لغت‌نامۀ دهخدا نیز اشاره و اظهار می‌کند: چاپ اول لغت‌نامه در ۲۲۲ جزوه بین سال‌های ۱۳۲۵ تا

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/06/30 ساعت 13:20

    انقره [= آنکارا]، ١۹۶۲، ص ٣۲٣۴، با تلخیص).

    *امروزه «باختر» و «خاور» را در معنایی متضاد با آنچه در اینجا آمده به‌کار می‌بریم.

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/06/30 ساعت 13:20

    به‌کار بردن آن در شعر و ترسل خوب آید، چون:
    باختر*: مشرق
    خاور*: مغرب
    کیوان: زحل
    برجیس و اورمزد: مشتری
    بهرام: مریخ
    ناهید: زهره
    تیر: عطارد
    خدایگان: سلطان
    گرد: مبارز
    داور: حاکم
    داوری: خصومت
    آهو: عیب
    ویژه: خالص
    سگالش: تدبیر
    سپنج: جای عاریتی
    پژمان: غمگین
    بذوس [= بیوس]: طمع

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/06/27 ساعت 09:59

    #سجاوندی
    نخستین بار مجدالدین محمد سجاوندی (درگذشت: ۵۶٠) در کتاب «الموجز و الوقف و الابتداء» انواع نشانه‌های وقف در قرآن را وضع کرده و این نشانه‌ها را به یاد او «سجاوندی» می‌خوانند.
    با وام‌گیری نقطه و ویرگول و جز آن‌ها از خط فرانسوی واژۀ «سجاوندی» را دربارۀ آن‌ها نیز به‌کار بردیم.

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/06/26 ساعت 13:05

    در فارسی #نشانه_های_سجاوندی را از فرانسوی گرفته‌ایم. در خط فرانسوی #گیومه را با «» نشان می‌دهند، نه با « » که گیومۀ انگلیسی است. در فارسی، جز به‌ندرت، نیازی به استفاده از « » نیست.

  • فرهاد قربان زاده   FarhadGhorbanza@

    1400/06/25 ساعت 17:18

    اندر باب اهمیت آموزش #ویرایش و #نامه_نگاری در مدرسه: